महाराष्ट्रातील २९ महानगरपालिकांच्या सार्वत्रिक निवडणुका लवकरच जाहीर होण्याची दाट शक्यता निर्माण झाली आहे. सर्वोच्च न्यायालयाने दिलेल्या आदेशानुसार, राज्यातील सर्व स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुका ३१ जानेवारी २०२६ पूर्वी पूर्ण करण्याचे बंधन राज्य निवडणूक आयोगावर आहे.त्यामुळे या कालावधीच्या आत निवडणुकांचा धुराळा उडणार आहे, याच पार्श्वभूमीवर, सर्वोच्च न्यायालयाच्या टाईम लिमिटमुळे राज्य निवडणूक आयोगाने पालिकांसोबतच १२ जिल्हा परिषदांच्याही निवडणुका एकत्रित घेण्याची तयारी सुरू केली आहे.
कधी होऊ शकते महापालिका निवडणुकीची घोषणा?
निवडणूक आयोगाच्या हालचाली आणि वेळापत्रकानुसार, महापालिका निवडणुकांची घोषणा काही दिवसांत होतील अशी शक्यता आहे. राज्य विधिमंडळाचे हिवाळी अधिवेशन येत्या रविवारी संपणार आहे. यानंतर लगेचच पुढील आठवड्यात (म्हणजेच डिसेंबरच्या तिसऱ्या आठवड्यात) कधीही महापालिका निवडणुकांचा कार्यक्रम घोषित होऊ शकतो.
अंतिम मुदत किती आहे?
सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्देशानुसार ३१ जानेवारी २०२६ पर्यंत निवडणुका पूर्ण करणे बंधनकारक आहे. महापालिका निवडणुका पूर्ण होण्यास जानेवारीच्या तिसऱ्या आठवड्यापर्यंतचा कालावधी लागणार असल्याने, आयोग वेळेची बचत करण्यासाठी तातडीने निर्णय घेणार आहे.
मतदार याद्या तयारीचे काम वेगात
प्राप्त माहितीनुसार, महापालिका निवडणुकांसाठी मतदार यादी तयार करण्याची प्रक्रिया वेगाने सुरू आहे. अंतिम प्रभागनिहाय मतदार यादी १० डिसेंबर २०२५ पर्यंत प्रसिद्ध करण्याचे आयोगाचे उद्दिष्ट आहे (माहिती १.१). या तांत्रिक बाबी पूर्ण झाल्यानंतर निवडणूक कार्यक्रम कधीही जाहीर होऊ शकतो.
१२ जिल्हा परिषदांच्या निवडणुकाही एकत्रित?
निवडणूक आयोगाने केवळ महापालिकाच नव्हे, तर ग्रामीण भागातील १२ जिल्हा परिषदांच्या निवडणुकाही एकत्रित घेण्याची चाचपणी सुरू केली आहे. तर दुसरीकडे सर्वोच्च न्यायालयाने ग्रामीण जनतेच्या जिल्हा परिषद निवडणुकांमध्ये ५० टक्के आरक्षणाची मर्यादा पाळणे बंधनकारक केले आहे. त्यामुळे विदर्भ आणि मराठवाड्यातील २० जिल्हा परिषदांच्या निवडणुका सध्या घेता येणार नाहीत अशी शक्यता आहे.
निवडणुकीची मुभा मिळालेल्या १२ जिल्हा परिषदा
न्यायालयाने केवळ लातूर, छत्रपती संभाजीनगर, परभणी, धाराशिव, सोलापूर, कोल्हापूर, पुणे, सातारा, सांगली, रायगड, रत्नागिरी, सिंधुदुर्ग या १२ जिल्हा परिषदा आणि त्याअंतर्गत येणाऱ्या १२५ पंचायत समित्यांच्या निवडणुका घेण्यास मुभा दिली आहे. पालिका निवडणुकांचा कार्यक्रम घोषित करतानाच या १२ जिल्हा परिषदांचाही निवडणूक कार्यक्रम घोषित केला जाण्याची शक्यता आहे, मात्र मतदानाची तारीख वेगवेगळी ठेवली जाईल अशी शक्यता आहे.
अंतीम निर्णय अजून बाकी
जिल्हा परिषदांच्या निवडणुका जिल्हाधिकारी तर पालिकांच्या निवडणुका आयुक्तांच्या नेतृत्वात होतात. दोन्ही निवडणुकांसाठी उपजिल्हाधिकाऱ्यांची निवडणूक निर्णय अधिकारी म्हणून नियुक्ती करावी लागते. दोन्ही निवडणुकांसाठी आवश्यक मनुष्यबळ आणि पोलीस यंत्रणा यांचा आढावा घेऊन, पुढील दोन-चार दिवसांत दोन्ही निवडणुका एकत्रित घेण्याबाबतचा अंतिम निर्णय घेतला जाईल.
